Хэдэн үгс

Газарт хэлье газар хатуу
Тэнгэрт хэлье тэнгэр хол

Гарах наран улайвал
Ган болохын тэмдэг
Гаран орон гасалбал
Гай ирэхийн тэмдэг

Гурван нас хүрээгүй хониор
Тэнгэр тахидаггүй
Гучин нас хүрээгүй хүнээр
Төр бариулдаггүй

Барс цагт босохгүй бол
Өдрийн явдал хоцорно
Бяцхандаа сурахгүй бол
Насны явдал хоцорно

Мэдье гэвэл сурах хэрэгтэй
Суръя гэвэл сонсох хэрэгтэй
Сайн сэтгэл талыг тойрно
Муу сэтгэл биеийг тойрно

Аавын хишиг амттай
Ээжийн цай аагтай

Аавд нь өгсөн юм хүүд хүрэх
Хүүд өгсөн юм аавд хүрэхгүй

Аянд явбал ганзагатай яв

Анд явбал олзтой яв

Аав ээдээ ачлалтай яв

Ахас ихсээ хүндэтгэж яв

Даруу зан
Залуу хүний чимэг

Дотроо хар хор санаж гаднаа магтах нь
Хурц мэс зөөлөн өргөж хажуунаас шидэхтэй адил

Омогтой тархинд ухаан бага
Овтой тархинд ой бага

Бөөгийн талаарх зарим баримтууд

Баримт №22
Алтайн урианхай бөө нарын шүтдэг Атаа 5 тэнгэрийн сэтэрийг хар морь, хар сэрх, хар ирэг, хар ат, хар үхэрт татдаг байжээ. Тэгвэл сэтэр гэдэг нь онгодыг хялбар, хөнгөн маягаар дүрслэх нэг хэлбэр бөгөөд сэтрийг айлд юм уу малын хүзүүнд байрлуулдаг байна. Сэтэрийг мухар сөөмөөс нэг төө гаруй урт, 2 хуруу өргөн хэмжээ бүхий цагаан, ногоон, хөх, улаан, хар өнгийн даавууг давхарлан үйлддэг байна. Тэдгээр өнгөнүүдийн утга санаа нь: цагаан- онгодын сэтгэл санаа ариун гэсэн, ногоон нь лусын, хөх нь тэнгэрийн, улаан нь нарны буюу галын, хар нь савдагын буюу шорооны өнгийг тус тус илэрхийлдэг байна.

Баримт № 23
Дом шившлэг нь сайныг ирүүлэх, мууг зайлуулах бүхий домнох зан үйл, шивших үг, шүлэг зэргээс бүрддэг. Дом шившлэгийг дууриах дом шившилэг, хүртэх дом шившилэг гэж 2 төрөлд хуваадаг байна.

Баримт № 24
Бөө нар чоныг онгодын хамгийн сайн хүлэг, мөн дайсан этгээдийг эсрэг тэмцэгч хэмээн үзэж лус савдаг, онгод тэнгэрээ дүрслэхдээ чоно унуулж дүрслэдэг байна. Харин хэрээг сайн газарч, бараа бологч, үнэнч сахиул, зарц хэмээн үздэг байна. Нэг талаар онгод тэнгэрийн хэлмэрч болж явдаг байна.

Баримт № 25
Алтайн урианхай бөө нар чандаганы арьсыг битүү хуулж дотор нь өвс чихэж амилсан дүрс онгодыг гэрийн чанх хойморт байрлуулан тахиж шүтддэг байжээ. Түүнийгээ чандаган онгод гэж ч нэрлэдэг байна. Алтайн урианхай бөө нар 20-р зууны эхэн хүртэл шарын шашинтай холилдож уусалгүй харын бөө хэвээр байж чадсан цөөн хэдэн овгийн бөө нар юм.

Шамбалын орны тухай

Шамбалын орон энэ үг азийн ард түмнүүдийн хувьд хамгийн ариун нандин үг нь юм. Санскритаар бол Капада гэж нэрлэдэг. Энэ нь ирээдүйн бэлгэ тэмдэг. Хүн төрлөхтнийг харанхуйгаас аврах ганц найдвар гэж азийн домгуудад өгүүлдэг билээ. Дэлхийд эд мөнгө дангаар шүтэгдэн арга ухаанаа хөрөнгө хураах хуримтлуулахад зориулсан нь оюун ухааны сэтгэл хоосорч улмаар газар дэлхийд ган гачаал тахал зовлон үзэх үед энэ оронд сайн сайхан шударга ёсны өмөг түшиг болон үлдэж эндээс л хүн төрлөхтнийг аврах Будда Майдар залран ирнэ гэнэ. Дэлхийн шашнуудад өөр өөр нэрийн дор майдар залрах тухай зөгнөн хэлсэн байдаг. Энэ нь лалынхны хувьд Мулдадара, энэхтхэгчүүдийн хувьд Ражи Аватхара, харин загалмайтнуудын хувьд Исус Христосын тухай өгүүлдэг билээ. Энэтхэгчүүдийн хувьд ариун газар Ривархиг Гималайн уулын хойд хэсэгт өөрөөр хэлбэл Түвдийн нутагт бий гэж заасан байдаг. Түүнчлэн баруун Түвдэд байдаг Кайлас уулын хойхно байдаг ч гэж тодотгох нь байдаг. Шамбалын тухай ойлголт нь зөвхөн төв азийн ард түмий сэтгэл зүрхэнд нь оршиж үлгэр домог аман зохиолд нь тусгагдаж байсангүй. Шинийг нээж олох, эрэн хайх сэтгэлтэй өрнө дахиныхан, аялагч жуулчдын анхаарлыг татаж ирсэн билээ. Шамбалын орны тухай албан ёсны мэдээ баримтыг албан ёсоор Португалын лам нар дэлхий дахинаа дуулгажээ. Тэд 1627-1650 онд Түвдийн Шанхсвуй хийдэд сууж байхдаа үлгэрийн юм шиг гайхамшигт газар бодитой оршидог гэж магадлан тэмдэглэн үлдээсэн байна. Тийнхүү 17 –р зууны үед Амер хотноо католик шашны томоохон төлөөлөгчдийн тэмдэглэн үлдээсэн газрын зураг дээр Шанг Шамбала хэмээх орныг тэмдэглэсэн байна. Францын дорно дахиныг судлагч эрдэмтэн Дэвид Ниль олон жил түвдийн хийдэд амьдарч эрдэмт лам нарын сэтгэл оюунаа дасгалжуулан хөгжүүлэх замаар эзэмшсэн ид шидийг бодитойгоор нүдээрээ харснаа цуглуулан “Түвдийн хутагт хувилгаад” хэмээн ном бичсэн байна. Энд дурьдсанаар түүнийг зүүн Түвдэд амьдарч байхад нутыыгийн нэг хүн байсхийгээд цаст уулруу очоод гэнэт хүрээд ирдэг тухай өгүүлсэн байна. Тэрээр сониуч хүмүүсийн асуултанд “ Тэнд бурхад суудаг юм гэж хариулдаг байжээ. Дэвид Ниль тэр хүнд хятадын хиймэл цэцэг бурхаддаа өгөөрэй гэж дамжуулжээ. Өнөө хүн амьд хүн оргонох нь байтугай хөл тавьх аргагүй цаст уулаас буцаж ирэхдээ зөвхөн өмнөд Түвдэд долоон сарын халуун зунаар ургадаг сайхан цэцгийг бурхадаасаа авч ирэн түүнд бэлэг барьсан гэнэ. Энэ үед 20 хэмээс доош хүйтэн гол горхи тас хөлдсөн цаг байлаа. Эндээс туйлын уур амьсгалтай цаст уулын дунд мэргэдийн амьдран суудаг зөөлөн уур амьсгалтай Баянбүрд байж болох гэсэн дүгнэлт хийж болох юм. Бүх аялагчдын тэмдэглэлд энэхүү нууцлаг орны хил хязгаарыг байгаль өөрийн аргаар найдвратай хамгаалж байдаг тухай дурьдсан байдаг. Хад асганы завсраар гарах байгалын хий хамгаалах тунгалаг дэлгэцийн үйлчилгээ үзүүлэн хүн мал даараагүй атлаа жихүүдэс хүрэх зэрэг үзэгдэлүүд олон тохиолддог байна. Тиймээс л жирийн хүн нэвтрэх аргагүй ажээ. Гуравдугаар Ванчинбогдын бүтээсэн “Шамбалд хүрэх зам” бүтээлд яаж тийш очих тухай бичсэн байдаг ч бэлгэ тэмдэгийн хэлд суралцаагүй хүн ойлгох аргагүй зүйл юм хэмээн өгүүлсэн байдаг. Үйлийн үрийнхээ өр төлөөсөөр салж чадаагүй эгэл хүн, урилгагүй зочин, ашиг хонжоо хайгч сониуч хүн хэн ч тийш нэвтрэх эрхгүй бөгөөд сансрын хүрднээс чөлөөлөгдөж буй өөрөө өөрийнхөө эзэн болсон шилмэл хүмүүсийг л дуудлагаар урин залдаг байна. Шамбалын орны Архатууд нь хүн төрлөхтнийг далдаас ажиглан үйлийн үрийн үй түмэн орооцолдсон утасыг үл хөндлөн болгоомжтойгоор сайн сайхан гэрэл гэгээний зүг чиглүүлж байдаг биз ээ. Дэвид Нилийн Түвдийн хутагтууд номонд зарим лам нар нүдний өмнө тув тунгалаг болон алга болсноо гэв гэнэт дахин гарч ирдэг чадвартай болохыг тэмдгэлсэн байдаг. Энэ нь амин цэнэг хэмээх маш нарийн жирийн хүний нүдэнд үл харагдах биеэс бодьсадва нар хүмүүсийн тусын тулд ийн зүтгэж байдгийг ойлгоход туслах юм. Далд ухаан судлаачдын дэвшүүлсэн нэгэн баримтлалаар Шамбалын орон Гималайн нурууны хавьд газрын дээр эфирэн хэлбэрээр оршдог гэж үзсэн байна. Энэ эфир нь эгэл бөөмсийн оршин тогтнох хэлбэр болох квантын талбайтай ойролцоо утгатай боловч бүүр нарийн юм. Сансрын бүх бодит материаллаг биеийн өчүүхэн жижиг бөөм атомоос од гариг хүртэл түүний дотор хүний биеийг ч хүртэл эфир нэвтлэн оршдог байна. Сансрын цэнхэр сувд болсон эх дэлхий маань хүмүүс бидний муу муухай бодол хүслийн эрчим хүчээр бүтээсэн давхрага доор амьсгал нь давхцан, өвчлөн шаналж буйгаас экологийн тэнцвэр алдагдан шинэ шинэ байгалийн гамшигийн давтамж улам ихсэн өвчин тахал гарсаар байгаа билээ. Сэтгэл зүрхээ ариусган хүүхэд мэт цэвэр тунгалаг гэм хоргүй болж оюун ухаанаа арга ухааны хажуугаар билэг ухаанаар цэнэглэж баймааж нь хувь хүн дараагийн шинэ амьдралд хөл тавих эрхтэй болно. Удтал үргэлжилсэн Кали юга буюу харанхуй эрин дуусах явц үргэлжилж байна. Зүй зохицолынхоо дагуу харанхуй эриний сүүлээр цаг хугацаа маш их хурдасдаг байна. Үүний бодит илрэлийг бид амьдрал дээр харж байна. Өчигдөр л ойлгоход төвөгтэй байсан зүйлүүд өнөөдөр жирийн үзэдэл болж ахуйн сэтгэлгээнд маань хэвшчихсэн байх жишээтэй. Нөхцөл байдал арав дахин нягтрана гэж үзвэл түүнээс урган гарах боломжууд даруй зуу дахин нэмэгддэг ийм л үед бид амьдарлч байна. Нэгдмэл ертөнцийн их цөм соронзон төвөөс ирэх бурханлиг туяа долоон бурхан одоор долоо задарч наашлан тэнгэрийн арван хоёр одоор дамжин нар түүний гаригууд дээр тус тус хугарч манай дэлхийд сая нэг ирдэг гэнэ. Шамбалын тэрхүү олон дамжлагаар дамжин ирсэн бурханлиг илч гэрлийг хугалан хүн төрлөхтнийг хүлээн авч боловсруулж чадах хэмжээнд давтамжийг нь намсган цацагч фокус гэж ойлгож болно. Тийнхүү Шамбалийн орноос шинжлэх ухааны ололт нээлт урлагийн сод бүтээл нийгмийн хүн төрлөхтний дэвшилд хүргэх импульсууд хүний гэгээрсэн тархи ариуссан гал халуун зүрхэнд тусч байдаг байна. Рерихын Оксфорд Кембриджийн их сургуулиуд дээр шагнал хүртсэн эрдэм шинжилгээний нэгэн бүтээлд бичсэнээр Шамбал бол ирээдүйн Кольфа сансрын шинэ эриний удирдах зарчим билээ.
Эх сурвалж: http://sarantuya.miniih.com/

Эдийн засгийн зарим нэг тайлбар

Сүүлийн үед ТВ, интернэтээр үзэж суухад валютын нөөц нэмэгдлээ, эдийн засаг өслөө гээд байх юм. Тэгээд өөрийн чадах хэмжээндээ эдийн засгийн зарим нэг тайлбарыг та бүхэндээ толилуулах гэсэн юм.

Төгрөгийн ханш өснө гэдэг нь экспортоосоо татгалзаа гэсэн үг. Тиймээс Япончууд иений ханш өсөхөд яаж сандралдалаа. Бодит байдал дээр Монгол улс Юань, Доллар гэсэн 2 валюттай. Сүүлийн үед юаны ханш чангарч байна. Энэ манайд юмны үнэ өссөөр байх болно гэсэн үг. Үүнийг бараг сүүлийн 1 жилийн дотор юмны үнэ хэрхэн өсч байгаагаас харж болно. Өөрөөр хэлбэл Хятадууд өөринйхөө юаныг дэлхийн хатуу валют гээд зарлачихаад Хятададаа долларыг нээг их сонирхохоо больсон явдалтай холбоотойгоор Хятадад капитал төвлөрөл, урсгал их байгааг тэд маш овжинаар ашиглаж чадаж байна гэсэн үг. Дэлхийн эдийн засгийн бараг 40% нь тэнд уурын машин шиг ажиллаж байна ш дээ. Энэхүү Хятадын зах зээлээс шахагдсан доллар нөгөө талаар уул уурхайтай холбоотойгоор манай эдийн засагт доллар цутгах боллоо. Үүнийг манайхан төгрөг чангарлаа гээд байх юм. Гэтэл бодит амьдрал дээр амьдралын өртөг нэмэгдсээр байдаг. Энэ үнэхээр согогтой байгаагийн нэг илрэл. Үүнд ганцхан банкныхан хожиж байна. Өнөөдөр Монголд хамгийн ашигтай бизнес бол банкны бизнес болоод байна. Биднийг хүүхэд байхад багш нар Оноре де Бальзакын “Гобсек” зохиолыг уншуулаад мөнгө хүүлэх нийгэм гэж ямар аймшигтай байдаг бэ гэдгийг хадны мангаа шиг ой тойнд минь ортол ухуулж бас айлгадаг байж билээ. Гэтэл тэр нийгэм, хэр мөнгө хүүлэлт өнөөдөр бид амьралаасаа харж мэдэрч амсч байна. Банкууд юу хийж байна гээч бүхий л хүмүүсийг зээл нэртэй мөнгө хүүлэлтэнд эргэлт буцалтгүй оруулж, гадаадыхны мөнгийг хадгалж хүүгээс нь мөнгө хожиж амьдарч байна. Яг шимэгч хорхойг шиг байна. Тэд эдийн засагтаа үйлчилэх, эдийн засгаа эрүүл байлгахыг бодох боловч тэрхүү эдийн засаг нь гадаад 2 гүрнээсээ хамааралтай улс төр эдийн засгийн бүлэглэл дулдуйдсан өрөөсгөл эдийн засагтай байгаагаас яаж чадахгүй байна. Хятад, Орос гэсэн мөнхийн 2 хөрш маань Монголчуудыг хараат байлгах гэсэн мөнхийн хүсэлтэй бас тэр тал дээрээ бие биеэнтэйгээ уралдаж байдаг. Үүний тод жишээг зүгээр жирийн зүйл дээр тайлбарлах гэж оролдъе. Манай малын арьсыг яг бодит байдал дээр Хятадын жинхэнэ үйлдвэрлэгч нар авдаггүй. Учир нь манай арьс маш их гэмтэлтэй, зөв хадгалалт хамгаалалт, тээвэрлэл байхгүй. Харин Хятадын арьс шир үйлдвэрлэгчид жинэхэнэ арьс ширээ Африкаас авдаг. Тэд малын эрүүлжүүлж, анхан шатны түүхий эд бэлтгэл түүн дээр ажиллах мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэж өгөөд сайн чанарын арьсыг тэндээ бэлдүүлэн Хятад руу далайгаар тээвэрлэж авчирч өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн дэлхийн зах зээл дээр өрсөлдөж бас ханган нийлүүлж байна. Хажууд манай малын арьс шир бол зүгээр хог хаягдал гэсэн үг. Ингэж л тэд Монголын эдийн засгийг боомилох бодлогыг бодиттойгоор хэрэгжүүлэг. Тэр бодлогыг сайн дурын уран сайханч гэж нэрлэж болохоор 2 хужаа, 4 монгол энэ зах зээл дээр тоглодог гэсэн яриа байдаг. За дараа нь энэ сэдвээр үргэжлүүлье.

Шамбалын орон тухай баримтууд

Баримт № 1

Ойрдvvд Лхасыг эзлэн тонох vед баруун ємнєд ууланд нь дайтаж явсан Ойрдын нэгэн бvлэг цэрэг нь Шамбалын орон руу нэвтэрсэн юм гэнэлээ. Тэгээд л нууцат их эрдмийн зах зухаас мэдэж ирсний учир эдvгээ ч чадварлаг ид шидтэн. зєнч тєлєгчид, тэдний дотор олон билээ. Харин Тvвдийн зvvн ємнєд хэсгийн бор царайт хvмvvс Шамбалын оронд нэвтрэн ороод тэндээ олон зуун жил болсны эцэст хєєгдєн гарч ирснийг цыганууд хэмээн нэрлэдэг байна. Тэд болбоос хєзєр, євс ургамал, хvмvvний алганы хээгээр мэргэлэхдээ тун чиг чадамгайн учир нь тэр бєлгєє. Шамбалын агуйгаас гарч ирсэн нэгэн цєєн тооны бvлэг хvмvvн эдvгээ ч Азийн хойд хэсэг орших агаад тэд болбоос vхэгсдийн сvнсийг дуудан ирvvлэх онцгой увидастай гэдэг.

Баримт № 2

Бурханыг таньсан анхны хvн сvслэх, итгэх, ад зэтгэр, алибан чєтгєртэй тэмцэх арга ухааныг хvмvvн нарт анх заасан өгчээ.

Дэлхийн улс орнуудын тухай

Нэтээр тэнэж яваад сонирхолтой байх болов уу гээд үүнийг орууллаа.

Афганистан - 'Upa-Ghana-Stan' гэсэн vгээс гаралтай Санскрит хэлээр бол энэ нь "олон омогийн нутаг” гэсэн утгатай гэнэ./ Энэхүү зурагт Афганистаны төв хэсэгт ногоон өнгөөр тэмдэглэгдсэн нутагт бидний зах зухаас нь мэдэх болсон хазарууд амьдардаг юм. Албани – уулынхны газар нутаг. "Алб" хэмээх vгийн vндэс нь "цагаан" мөн "уул" гэсэн утга агуулна.

Алжир – нийслэл Алжир (Algiers) гэсэн vгнээс vvсэлтэй.
Францаар Alger харин араб хэлэнд Al Jazair нь арал гэсэн vг.

Аргентин – латинаар бол "аргентум" гэдэг нь мөнгө гэсэн утгайтай. Худалдаачид аргентины Рио-де-ла-Плата /мөнгөн гол/ хэмээх голоор Перугаас мөнгөн эдлэл болон бусад vнэт эрдэнэсийг зөөдөг байжээ. Тэгэхээр Аргентина гэдэг нь мөнгөний газар нутаг гэсэн vг аж.

Австрали - "vл мэдэгдэх өмнөдийн газар нутаг”. (лат. terra australis incоgnita).

Азербайжан - "галт нутаг"

Багам - испанийн "Baja Mar" ("гvн биш тэнгис") гэсэн vгнээс гаралтай

Бахрейн – арабаар "хоёр тэнгис".

Бангладеш – санскрит хэлээр бенгали гэсэн vг. Bangla нь бенгали хэлээр ярьдаг хvмvvсийг нэрлэж байгаа бол Desh гэдэг нь улс орон гэсэн утгатай. Бангладеш улсын иргэд бол бенгал үндэстнүүд юм.

Бельги – кельтийн нэгэн омог болох Belgae гэсэн нэрнээс vvсэлтэй.

Бразили – нэгэн модны нэр.

Босни - "Босна” хэмээх голоор нэрлэгдсэн

Буркина-Фасо - "vнэнч хvмvvсийн газар нутаг"

Бурунди – "рунди хэлтэнгvvдийн эх нутаг”

Унгар - Он Огур буюу Арван аймгийн холбоо гэсэн тvрэг vг. Туркууд энэ нэрийг өгчээ.

Венесуэл - "бяцхан Венеци" гэсэн vгний товчилсон хэлбэр

Вьетнам - "өмнөдийн газар нутаг".

Гаити – Tainо омгийн индианчуудын хэлээр бол "өндөр уул" гэсэн утгатай

Гондурас – испани хэлний "гvн" гэсэн утгатай.

Египет - "Птаха бурханы гэгээн сvм"

Замби – Замбези хэмээх голын нэрнээс vvсэлтэй. Замбези нь Замби улсын нутагт оршдог том голын нэр юм.

Зимбабве - "чулуун байшин".

Энэтхэг – Инд голыг хvндэтгэн өгсөн хинди нэр

Индонези – грек хэлний "арал” гэсэн vгнээс гаралтай.

Ирак – эртний еврей хэлний "Uruk" буюу "хоёр голын дунд" гэсэн утгатай. Тигр болон Евфрат голыг хэлж байна. Өөрөөр Месопотами гэдэг нь мөн Хоёр мөрний хоорондох гэсэн утгатай үг аж.

Иран - "Aryans" буюу "эрх чөлөний эх орон” хэмээсэн утгатай. Иран бол Ари нарын орон гэсэн утгатай. Арьяа хэмээх самгарди vг нь ялан дийлэгч гэсэн утга агуулдаг. Тэд өрнө зvгээс ирж Энэтхэгийн уугуул vндэстнvvдийг ялан дийлж ноёрхол тогтоосон тул Арьяа гэдэг vг тийм утгаар хэрэглэгдэх болсон. Арьяабал, Арьяа Дар гэх мэтээр ялж төгс нөгчсөн бурхдыг магтан дуулдаг. Өөрийн сэтгэл дэх нисваанисыг ялж төгс нөгчсөн гэсэн vг.

Исланд - "мөсөн газар нутаг" Мөн арал гэсэн үг. Исланд улс өөрөө арлын улс юм.

Коморын арал – араб хэлний "Djazair al Kamar" буюу "сарны арлууд” гэсэн утгатай.

Коста-Рика - "баян эрэг" гэсэн испани vг.

Кувейт - араб хэлний "Kut" гэдэг vгнээс гаралтай. Энэ нь "цайз” гэсэн утгатай аж.

Ливан - еврей хэлнээс "цагаан уулс" хэмээн орчуулагдана.

Либери - латин хэлээр Liber гэдэг нь "эрх чөлөөтэй” гэсэн vг. Либери улс 19-р зууны үед Америкийн чөлөөлөгдсөн хар арьст боолчуудын үндэслэсэн улс бөгөөд одоогийн Эфиоп улсыг тооцохгүйгээр Африк дахь колонийн эзэмшлийн бус цорын ганц улс гэгдэж байжээ.

Лихтенштейн - "зөөлөн чулуу".

Люксембург - кельт хэлний 'Lucilem' - "бяцхан", герман хэлний 'burg' буюу "шилтгээн” гэсэн vгсээс бvтсэн нэр. "Бяцхан шилтгээн”.

Малайзи – "нутгийн уугуул ард түмэн болох Малайчуудын нутаг гэсэн утгатай.

Мальдив – санскрит хэлний mahal гэдэг нь "ордон" харин diva нь "арал” гэсэн утгатай.

Мальт - эртний финик хэлээр "оромж” гэсэн утгатай.

Марокко – Марракеш гэсэн хотын нэрнээс vvсэлтэй.

Микронези - грекээр "бяцхан арал”.

Намиби – "Намиб” цөлийн нэр. "Намиб" гэдэг нь "юу ч vгvй газар нутаг” гэсэн утгатай.

Нигер – нутгийн африк хэлээр "Ni Gir", гэдэг vгнээс гаралтай бөгөөд энэ нь "Гир гол" гэсэн vг.

Нидерланд – германаар "доод газар". Доорх зурагт хөх өнгөөр тэмдэглэгдсэн нутаг нь далайн түвшнээс доогуур оршдог байна.

Пакистан – холбоо нэр. Пенжаб, Афганистан, Кашмир, Иран, Синд, Тохаристан гэсэн vгсийн товчилсон холбоос

Палестин – "булаан эзлэгчийн газар нутаг”. "Philistines" хэмээх еврей vгийн vндэс нь "булаан эзлэгч" гэсэн утгатай. Бас нэг тайлбар нь Палестины нутагт эрт цагт амьдарч байсан филистимлян гэдэг ард түмний нэрнээс үүссэн гэдэг.

Польш - германы pоlen буюу "тал нутаг” гэсэн утгатай. Газрын зурагт ногоон өнгөөр далайн түвшнээс дээш 200 м хүртэл өндөртэй нутгийг тэмдэглэдэг. Эндээс харахад Польшийн нутаг нь үндсэндээ нам дор тал нутаг ажээ.

Сальвадор - "авралт"

Сингапур – санскрит хэлний Simhapura гэдэг vгнээс гаралтай. Энэ нь "арслангуудын хот” гэсэн утгатай.

Судан - араб хэлний Bilad as-Sudan гэсэн vгнээс гаралтай. Утга нь "харуудын газар нутаг".

Сьерра-Леон – "арслангуудын уулс”. Португаль нэр.

Тайланд - тай хэлээр "эрх чөлөөт газар нутаг”

Танзани - Танганьика ба Занзибар хэмээх хоёр мужийн нэрний нийлбэр.

Тимор – малай хэлний timur гэдэг нь "дорно" гэсэн утгатай.

Филиппин - " Филипп хааны газар нутаг" Испанийн Филипп хааны үед буюу 1571 онд Филиппинийг эзэлж авснаас хойш 300 гаран жил Испанийн захиргаанд байжээ.

Франц - "франкуудын газар нутаг" Францийн нутагт амьдарч байсан эртний ард түмэн.

Швейцари – герман хэлэнд "Schweitz" гэдэг нь "намаг” гэсэн утгатай.

Швед - "Сви" (Svea) хvмvvс

Шри-Ланк - "гайхамшигтай арал" гэсэн санскрит vг. Зvгээр Ланка гэдэг байсан Сvvлд Шри нэмсэн. Шри зvгээр Удирдагчийн нэрнээс vvдэлтэй. Ланка гэдэг нэр нь Субашид-ад ихээхэн дурьдагддаг.

Эфиоп - латин хэлний "Aethiоpia" гэдэг нь "харуудын нутаг” гэсэн утгатай.

Ямайк – нутгийн индианчуудын хэлэнд "нamaica" гэдэг нь ой мод, ус ны газар нутаг гэсэн утга агуулдаг.

Япон - Nippоn-gu tо Nihоn-gu гэсэн vгийг Nihоn эсвэл Nippоn хэмээн товчилжээ. Утга нь "наран ургах зvгийн орон”

Эх сурвалж: http://www.west.mn/

Баруун этгээдэд зорчисон тэмдэглэл №3

Өлгий хотод очсоны маргааш өглөө нь цас орж, газар дэлхий нүүрээ угааж, уулс нь цагаан өмсгөлөө өмссөн нь хангай дэлхий сайхан хүлээж авч байна гэсэн сэтгэл төрөхөөр байлаа. Бүүр бага насны маань дуртгалууд нүднээ ил харагдах шиг болсон. Өдөржин хүмүүстэй уулзаж орой болсон бидний буудалсан Цамбагарав буудалд зоог барив. Энэ буудал нь баруун аймгуудэд бүү хэл төвийн аймгуудад байхааргүй сайхан тохилог буудал, ресторан байв. Буудлын эзэн гэх махлаг бор залуу сүүлд өөрийгөө Болд гэж танилцуулж түүнтэй ярилцаж суухад үнэхээр шинийг бүтээх гэсэн эрмэлзэл тэмүүлэл, хөдөлмөрч байдал нь мэдрэгдэж байлаа. Ийм залуус олон мянгаар байгаа цагт Монгол улс маань хөгжих юм гэсэн миний итгэл үнэмшил сэтгэлийг минь улам ихээр гижигдэж байв. Хүн ам их өсч нийгмийн ялгаа улам бүр хүрээгээ тэлж байгаа нь алхам тутам харагдаж байх юм. Маш олон ажилгүй залуучууд баараар холилдож, худалдаа наймааны захуудаар хүмүүс бужигнасан, 3 давхар хаусууд ярайж, нам намхан шавар байшингуудаас нь нүүрсний утаа баагсан ийм л дүр төрхтэй хэдэн өдрийг үдлээ. Харин нэг орой Монгол цуур хөгжмийг дэлгэрүүлэх ариун үйлсийг бүтээж яваа нэгэн залуутай танилцаж цуурын гайхамшигийг мэдэрч хонолоо. Цуур хөгжим тоглохоор лус баясдаг юм гэж манай нутгийн нэг хөгшин намайг бага байхад байсныг тэр орой өөрийн биеээр мэдэрлээ. Хөхөө гэгч урианхай өвгөнтэй танилцаж эрт эдүгээгийн түүхийг яриулж суухад өөрийн эрхгүй эх түүхээрээ Монгол гэдгээр бахархах сэтгэл төрж байлаа. Агуу түүхтэй ард түмэн агуу соёлыг үлдээдэг юм байна. Харин нэг таагүй зүйл нь энэ аймагт амьдарч буй Монголчууд нь үндэсний цөөнх болжээ гэж хэлэхээр байв. Өглөө эрт Өлгий хотоос гараад наран мандаж буйд Ачит нуурын хөвөөнд очлоо. Байгалийн тэрхэн агшин үгээр хэлэхийн аргагүй сайхан. Байрамын даваа өөд зүтгэн байж гартал байгаль эх дахиад нэг төрхөө харууллаа. Үүлсийн дээр Хархираа Түргэний нурууны орой л харагдах юм. Үнэхээр сүрдмээр бас биширмээр. Давааны орой дээр өвдөгөөр татсан цас, цааш явсан машины битгий хэл амьтаны ч мөр алга. Буцлаа. Ингээд тойрон байж их үдийн алдад Үүрэг нуурын хөвөөнд вакумжуулсан казакын үндэстэний казаар зоог барилаа. Цааш хөдлөөд Улаан даваа өөд өгсөлөө. Даваа орой ойртох тусам цас орж битүү манан татаж байгаль эх гурав дахь удаагаа дүр төрхөө харууллаа. Хаана яваад байгаагаа сүүлдээ мэдэхээ болилоо. Гэтэл гэнэт даваа орой харагдаад их эвгүй доошоо уруудлаа. Орой бүрий болсон хойно Улаангом хот ирж хонолоо. Буудлын тохь тух жаахан тиймэрхүү дээр нь өрөөнүүд нь хүйтэн. Сүүлийн үед тохижилт бүтээн байгуулалт хийж байгаа нь илт мэдрэгдэж байв.